5. Ο χαρακτήρας της Κινεζικής Επανάστασης


Έχουμε αποκτήσει πλέον μια κατανόηση της φύσης της κινεζικής κοινωνίας, δηλαδή, των ειδικών συνθηκών στην Κίνα· αυτή η κατανόηση είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την επίλυση όλων των επαναστατικών προβλημάτων της Κίνας. Είμαστε επίσης σαφείς σχετικά με τους στόχους, τα καθήκοντα και τις κινητήριες δυνάμεις της Κινεζικής Επανάστασης· αυτά είναι τα βασικά θέματα στο παρόν στάδιο της επανάστασης και προκύπτουν από την ειδική φύση της κινεζικής κοινωνίας, δηλαδή, από τις ειδικές συνθήκες της Κίνας. Κατανοώντας όλα αυτά, μπορούμε να καταλάβουμε τώρα ένα άλλο βασικό θέμα της επανάστασης στο παρόν στάδιο, δηλαδή, το χαρακτήρα της Κινεζικής Επανάστασης.
Ποιος, πράγματι, είναι ο χαρακτήρας της Κινεζικής Επανάστασης στο παρόν στάδιο; Είναι μια αστικοδημοκρατική ή μια προλεταριακή-σοσιαλιστική επανάσταση; Προφανώς, δεν είναι το τελευταίο, αλλά το πρώτο.

Δεδομένου ότι η κινεζική κοινωνία είναι αποικιακή, ημι-αποικιακή και ημι-φεουδαρχική, δεδομένου ότι οι κύριοι εχθροί της Κινεζικής Επανάστασης είναι ο ιμπεριαλισμός και η φεουδαρχία, δεδομένου ότι τα καθήκοντα της επανάστασης είναι να ανατρέψει αυτούς τους δύο εχθρούς, μέσω μιας εθνικής και δημοκρατικής επανάστασης στην οποία η αστική τάξη παίρνει μερικές φορές μέρος, και δεδομένου ότι η αιχμή της επανάστασης στρέφεται εναντίον του ιμπεριαλισμού και της φεουδαρχίας και όχι ενάντια στον καπιταλισμό και την καπιταλιστική ιδιωτική περιουσία γενικά, ακόμη και αν η μεγαλοαστική τάξη προδίδει την επανάσταση και γίνεται εχθρός της – δεδομένου ότι όλα αυτά είναι αλήθεια, ο χαρακτήρας της Κινεζικής Επανάστασης στην παρούσα φάση δεν είναι προλεταριακός-σοσιαλιστικός αλλά αστικοδημοκρατικός28.
Ωστόσο, στη σημερινή Κίνα, η αστικοδημοκρατική επανάσταση δεν είναι πλέον του παλιού γενικού τύπου, που είναι πλέον άνευ αντικειμένου, αλλά μια ενός νέου ειδικού τύπου. Καλούμε αυτό τον τύπο νέα δημοκρατική επανάσταση και αναπτύσσεται σε όλες τις άλλες αποικιακές και ημι-αποικιακές χώρες, όπως και στην Κίνα. Η νέα δημοκρατική επανάσταση είναι μέρος της παγκόσμιας προλεταριακής-σοσιαλιστικής επανάστασης, γιατί αντιτίθεται αποφασιστικά στον ιμπεριαλισμό, δηλαδή, το διεθνή καπιταλισμό. Σε πολιτικό επίπεδο, αγωνίζεται για την κοινή δικτατορία των επαναστατικών τάξεων πάνω στους ιμπεριαλιστές, τους προδότες και τους αντιδραστικούς, και αντιτίθεται στη μεταμόρφωση της κινεζικής κοινωνίας σε μια κοινωνία υπό αστική δικτατορία. Από οικονομική άποψη, στοχεύει στην εθνικοποίηση όλων των μεγάλων επιχειρήσεων και των κεφαλαίων των ιμπεριαλιστών, των προδοτών και των αντιδραστικών, και τη διανομή στους αγρότες της γης που κατέχουν οι ιδιοκτήτες, διατηρώντας παράλληλα την ιδιωτική καπιταλιστική επιχείρηση εν γένει και μη εξαλείφοντας την πλούσια αγροτική οικονομία. Έτσι, ο νέος τύπος της δημοκρατικής επανάστασης ξεκαθαρίζει το δρόμο για τον καπιταλισμό, αφενός, και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για το σοσιαλισμό, από την άλλη. Η παρούσα φάση της Κινεζικής Επανάστασης είναι ένα μεταβατικό στάδιο μεταξύ της κατάργησης της αποικιακής, ημι-αποικιακής και ημι-φεουδαρχικής κοινωνίας και της δημιουργίας μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας, δηλαδή, είναι μια διαδικασία της νέας δημοκρατικής επανάστασης. Αυτή η διαδικασία, που ξεκίνησε μόνο μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Ρωσική Οκτωβριανή Επανάσταση, ξεκίνησε στην Κίνα με το κίνημα της 4ης Μάη 1919. Μια νέα δημοκρατική επανάσταση είναι μια αντι-ιμπεριαλιστική και αντι-φεουδαρχική επανάσταση των πλατιών μαζών του λαού υπό την ηγεσία του προλεταριάτου. Η κινεζική κοινωνία μπορεί να προχωρήσει στο σοσιαλισμό μόνο με μια τέτοια επανάσταση· δεν υπάρχει άλλος τρόπος.
Η νέα δημοκρατική επανάσταση διαφέρει κατά πολύ από τις δημοκρατικές επαναστάσεις της Ευρώπης και της Αμερικής, με την έννοια ότι δεν οδηγεί σε μια δικτατορία της αστικής τάξης, αλλά σε μια δικτατορία του ενιαίου μετώπου όλων των επαναστατικών τάξεων υπό την ηγεσία του προλεταριάτου. Στον τωρινό Πόλεμο της Αντίστασης, η αντι-ιαπωνική δημοκρατική πολιτική εξουσία που εγκαθιδρύεται στις περιοχές βάσης που τελούν υπό την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος είναι η πολιτική εξουσία του αντι-ιαπωνικού Εθνικού Μετώπου· αυτή δεν είναι ούτε μια αστική ούτε μια προλεταριακή δικτατορία μιας τάξης, αλλά μια κοινή δικτατορία των επαναστατικών τάξεων υπό την ηγεσία του προλεταριάτου. Όλοι όσοι υποστηρίζουν την αντίσταση στην Ιαπωνία και τη δημοκρατία δικαιούνται να μετέχουν σε αυτή την πολιτική εξουσία, ανεξάρτητα από την κομματική προτίμησή τους.
Η νέα δημοκρατική επανάσταση διαφέρει επίσης από μια σοσιαλιστική επανάσταση κατά το ότι ανατρέπει την κυριαρχία των ιμπεριαλιστών, των προδοτών και των αντιδραστικών στην Κίνα, αλλά δεν καταστρέφει οποιοδήποτε τμήμα του καπιταλισμού που είναι ικανό να συμβάλει στον αντι-ιμπεριαλιστικό, αντι-φεουδαρχικό αγώνα.
Η νέα δημοκρατική επανάσταση είναι βασικά σύμφωνη με την επανάσταση που οραματίζονταν οι Τρεις Αρχές του Λαού, όπως υποστηρίχτηκαν από τον Δρα Σουν Γιατ-σεν το 1924. Στο Μανιφέστο του 1ου Εθνικού Συνεδρίου του Κουομιντάνγκ που εκδόθηκε κατά το έτος αυτό, ο Δρ Σουν δήλωνε:
«Το λεγόμενο δημοκρατικό σύστημα στα σύγχρονα κράτη συνήθως μονοπωλείται από την αστική τάξη και έχει γίνει ένα απλό μέσο για την καταπίεση των κοινών ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά, η αρχή της Δημοκρατίας του Κουομιντάνγκ σημαίνει ένα δημοκρατικό σύστημα που μοιράζονται όλοι οι κοινοί άνθρωποι και δεν είναι ιδιοκτησία των λίγων».
Και πρόσθετε:
«Επιχειρήσεις, όπως οι τράπεζες, οι σιδηροδρομικές και αεροπορικές γραμμές, είτε κινεζικής ιδιοκτησίας είτε ξένης ιδιοκτησίας, οι οποίες είναι είτε μονοπωλιακού χαρακτήρα είτε πάρα πολύ μεγάλες για την ιδιωτική διαχείριση, πρέπει να λειτουργούν και να διοικούνται από το κράτος, ώστε τα ιδιωτικά κεφάλαια να μην μπορούν να κυριαρχήσουν τη ζωή των ανθρώπων: αυτή είναι η βασική αρχή της ρύθμισης του κεφαλαίου».
Και πάλι στη Διαθήκη του, ο Δρ Σουν τόνισε τη θεμελιώδη αρχή για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική: «Πρέπει να αφυπνίσουμε τις μάζες του λαού και να ενωθούν σε ένα κοινό αγώνα με εκείνα τα έθνη του κόσμου που μας αντιμετωπίζουν ως ίσους». Και οι Τρεις Αρχές του Λαού της παλιάς δημοκρατίας, οι οποίες ήταν προσαρμοσμένες στις παλιές διεθνείς και εγχώριες συνθήκες, αναδιαμορφώθηκαν σε Τρεις Αρχές του Λαού της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις νέες διεθνείς και εγχώριες συνθήκες. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας αναφερόταν στο τελευταίο είδος των Τριών Αρχών του Λαού και σε κανένα άλλο όταν, στο Μανιφέστο της 22ης Σεπτεμβρίου 1937, δήλωνε ότι «οι Τρεις Αρχές του Λαού είναι αυτό που χρειάζεται σήμερα η Κίνα, το Κόμμα μας είναι έτοιμο να πολεμήσει για την πλήρη υλοποίησή τους». Αυτές οι Τρεις Αρχές του Λαού ενσαρκώνουν τις Τρεις Μεγάλες Πολιτικές του Δρος Σουν Γιατ-Σεν – συμμαχία με τη Ρωσία, συνεργασία με το Κομμουνιστικό Κόμμα και βοήθεια προς τους αγρότες και τους εργάτες. Στις νέες διεθνείς και εγχώριες συνθήκες, κάθε είδος Τριών Αρχών του Λαού, οι οποίες αποκλίνουν από τις Τρεις Μεγάλες Πολιτικές δεν είναι επαναστατικό. (Εδώ δεν θα ασχοληθούμε με το γεγονός ότι, ενώ ο κομμουνισμός και οι Τρεις Αρχές του Λαού συμφωνούν για το βασικό πολιτικό πρόγραμμα για τη δημοκρατική επανάσταση, διαφέρουν σε όλες τις άλλες απόψεις).
Έτσι, ο ρόλος του προλεταριάτου, της αγροτιάς και των άλλων τμημάτων της μικροαστικής τάξης στην αστικοδημοκρατική επανάσταση της Κίνας δεν μπορεί να αγνοηθεί, ούτε στη διάταξη των δυνάμεων για τον αγώνα (δηλαδή, στο ενιαίο μέτωπο) ούτε στην οργάνωση της κρατικής εξουσίας. Όποιος προσπαθεί να παρακάμψει αυτές τις τάξεις δεν θα είναι σίγουρα σε θέση να λύσει το πρόβλημα του πεπρωμένου του κινεζικού έθνους ή ακόμα και οποιοδήποτε από τα προβλήματα της Κίνας. Η Κινεζική Επανάσταση στο παρόν στάδιο πρέπει να προσπαθήσει να δημιουργήσει μια λαοκρατική δημοκρατία στην οποία οι εργάτες, οι αγρότες και τα άλλα τμήματα των μικροαστών όλοι καταλαμβάνουν μια ορισμένη θέση και παίζουν ένα ορισμένο ρόλο. Με άλλα λόγια, πρέπει να είναι μια δημοκρατία βασισμένη σε μια επαναστατική συμμαχία των αγροτών, των εργατών, της μικροαστικής τάξης των πόλεων και όλων των άλλων που είναι ενάντια στον ιμπεριαλισμό και τη φεουδαρχία. Μόνο κάτω από την ηγεσία του προλεταριάτου μπορεί μια τέτοια δημοκρατία να υλοποιηθεί πλήρως.

6. Οι προοπτικές της Κινεζικής Επανάστασης
Τώρα που τα βασικά ζητήματα –η φύση της κινεζικής κοινωνίας και οι στόχοι, τα καθήκοντα, οι κινητήριες δυνάμεις και ο χαρακτήρας της Κινεζικής Επανάστασης στην παρούσα φάση– έχουν αποσαφηνιστεί, είναι εύκολο να δούμε τις προοπτικές της, δηλαδή, να κατανοήσουμε τη σχέση ανάμεσα στην αστικοδημοκρατική και την προλεταριακή-σοσιαλιστική επανάσταση, ή μεταξύ του τωρινού και των μελλοντικών σταδίων της Κινεζικής Επανάστασης.
Δεν μπορεί να υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η τελική προοπτική της Κινεζικής Επανάστασης δεν είναι ο καπιταλισμός, αλλά ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός, δεδομένου ότι η αστικοδημοκρατική επανάσταση της Κίνας στο παρόν στάδιο δεν είναι του παλιού γενικού τύπου, αλλά είναι μια δημοκρατική επανάσταση του νέου ειδικού τύπου –μια νέα δημοκρατική επανάσταση– και δεδομένου ότι λαμβάνει χώρα στο νέο διεθνές περιβάλλον των δεκαετιών του 1930 και του 1940 που χαρακτηρίζονται από την άνοδο του σοσιαλισμού και την παρακμή του καπιταλισμού, κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και στην εποχή της επανάστασης.
Ωστόσο, δεν είναι καθόλου περίεργο, αλλά εντελώς αναμενόμενο ότι μια καπιταλιστική οικονομία θα αναπτυχθεί σε ένα ορισμένο βαθμό, εντός της κινεζικής κοινωνίας με το παραμέρισμα των εμποδίων στην ανάπτυξη του καπιταλισμού, μετά τη νίκη της επανάστασης, αφού ο σκοπός της Κινεζικής Επανάστασης στο παρόν στάδιο είναι να αλλάξει την υπάρχουσα αποικιακή, ημι-αποικιακή και ημι-φεουδαρχική κατάσταση της κοινωνίας, δηλαδή, να αγωνιστούμε για την ολοκλήρωση της νέας δημοκρατικής επανάστασης. Ένας ορισμένος βαθμός καπιταλιστικής ανάπτυξης θα είναι ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα της νίκης της δημοκρατικής επανάστασης στην οικονομικά καθυστερημένη Κίνα. Αλλά αυτό θα είναι μόνο μια πτυχή του αποτελέσματος της Κινεζικής Επανάστασης και όχι όλη η εικόνα. Η όλη εικόνα θα δείξει την ανάπτυξη σοσιαλιστικών καθώς και καπιταλιστικών παραγόντων. Ποιοι θα είναι οι σοσιαλιστικοί παράγοντες; Η αυξανόμενη σχετική σημασία του προλεταριάτου και του Κομμουνιστικού Κόμματος μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων της χώρας· η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος που η αγροτιά, η διανόηση και η μικροαστική τάξη των πόλεων έχουν ήδη αποδεχθεί ή είναι πιθανό να δεχτούν· και ο κρατικός τομέας της οικονομίας που ανήκει στη δημοκρατία, και ο συνεταιριστικός τομέας της οικονομίας που ανήκει στον εργαζόμενο λαό. Όλα αυτά θα είναι σοσιαλιστικοί παράγοντες. Με την προσθήκη ενός ευνοϊκού διεθνούς περιβάλλοντος, αυτοί οι παράγοντες καθιστούν πολύ πιθανό ότι η αστικοδημοκρατική επανάσταση της Κίνας θα αποφύγει τελικά ένα καπιταλιστικό μέλλον και θα απολαύσει ένα σοσιαλιστικό μέλλον.

7. Το διπλό καθήκον της Κινεζικής Επανάστασης και του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος
Συνοψίζοντας τις προηγούμενες ενότητες αυτού του κεφαλαίου, μπορούμε να δούμε ότι η Κινεζική Επανάσταση στο σύνολό της περιλαμβάνει ένα διπλό καθήκον. Δηλαδή, αγκαλιάζει τόσο την αστικοδημοκρατική επανάσταση (η νέα δημοκρατική επανάσταση) όσο και την προλεταριακή-σοσιαλιστική επανάσταση, δηλαδή, τόσο το τωρινό όσο και τα μελλοντικά στάδια της επανάστασης. Η ηγεσία σε αυτό το διπλό επαναστατικό έργο περιέρχεται στο Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα, το κόμμα του προλεταριάτου, χωρίς την ηγεσία του οποίου καμία επανάσταση δεν μπορεί να πετύχει.
Να ολοκληρώσουμε την αστικοδημοκρατική επανάσταση της Κίνας (η νέα δημοκρατική επανάσταση) και να τη μετατρέψουμε σε μια σοσιαλιστική επανάσταση, όταν όλες οι αναγκαίες συνθήκες είναι ώριμες – τέτοιο είναι το σύνολο του μεγάλου και ένδοξου επαναστατικού καθήκοντος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Κάθε μέλος του κόμματος πρέπει να αγωνιστεί για την επίτευξή του και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να παραιτηθεί στα μισά του δρόμου. Μερικοί ανώριμοι κομμουνιστές πιστεύουν ότι το έργο μας περιορίζεται στην παρούσα δημοκρατική επανάσταση και δεν περιλαμβάνει τη μελλοντική σοσιαλιστική επανάσταση, ή ότι η σημερινή επανάσταση ή η Αγροτική Επανάσταση είναι στην πραγματικότητα μια σοσιαλιστική επανάσταση. Πρέπει να τονιστεί με έμφαση ότι αυτές οι απόψεις είναι λαθεμένες. Κάθε κομμουνιστής οφείλει να γνωρίζει ότι, στο σύνολό του, το επαναστατικό κίνημα στην Κίνα με επικεφαλής το Κομμουνιστικό Κόμμα αγκαλιάζει τα δύο στάδια, δηλαδή, τη δημοκρατική και τη σοσιαλιστική επανάσταση, που είναι δύο ουσιαστικά διαφορετικές επαναστατικές διαδικασίες, και ότι η δεύτερη διαδικασία μπορεί να εκπληρωθεί μόνο αφού η πρώτη έχει ολοκληρωθεί. Η δημοκρατική επανάσταση είναι η απαραίτητη προετοιμασία για τη σοσιαλιστική επανάσταση και η σοσιαλιστική επανάσταση είναι η αναπόφευκτη συνέχεια στη δημοκρατική επανάσταση. Ο απώτερος σκοπός για τον οποίο μοχθούν όλοι οι κομμουνιστές είναι να επιφέρουμε μια σοσιαλιστική και κομμουνιστική κοινωνία. Μια σαφής κατανόηση τόσο των διαφορών όσο και των διασυνδέσεων μεταξύ των δημοκρατικών και των σοσιαλιστικών επαναστάσεων είναι απαραίτητη για τη σωστή ηγεσία στην Κινεζική Επανάσταση.
Εκτός από το Κομμουνιστικό Κόμμα, κανένα πολιτικό κόμμα (αστικό ή μικροαστικό) δεν στέκει στο ύψος τού να ηγηθεί των δύο μεγάλων επαναστάσεων της Κίνας, της δημοκρατικής και της σοσιαλιστικής επανάστασης, ως την πλήρη υλοποίησή τους. Από την πρώτη μέρα της γένεσής του, το Κομμουνιστικό Κόμμα ανέλαβε αυτό το διπλό έργο στους δικούς του ώμους και επί δεκαοκτώ χρόνια έχει αγωνιστεί σθεναρά για την επίτευξή του.
Πρόκειται για ένα έργο μαζί ένδοξο και επίπονο. Και αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ένα μπολσεβικοποιημένο Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα, που είναι εθνικής κλίμακας και έχει ένα ευρύ μαζικό χαρακτήρα, ένα κόμμα ενοποιημένο πλήρως ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά. Έτσι, κάθε κομμουνιστής έχει το καθήκον να παίζει ενεργό ρόλο στην οικοδόμηση ενός τέτοιου Κομμουνιστικού Κόμματος.

Σημειώσεις


28. Λένιν, «Το αγροτικό πρόγραμμα της σοσιαλδημοκρατίας στην Πρώτη Ρωσική Επανάσταση 1905-1907», Άπαντα (αγγλική έκδοση), Μόσχα 1962, τόμ. 8, σελ. 219-249.

* Αποσπάσματα από το άρθρο του Μάο «Η Κινεζική Επανάσταση και το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα». Το άρθρο γράφτηκε το Δεκέμβρη του 1939 αποτελώντας τη βάση για το μεταγενέστερο βασικό κείμενο του Μάο «Για τη νέα δημοκρατία» (1940). Μαρξιστική Σκέψη, τόμ. 17, σελ. 144-148.