Τα πραγματικά αίτια της διαγραφής μου από το ΚΚΕ

Άρης Βελουχιώτης

Ο Άρης ανέπτυξε θαυμαστά προσόντα οργανωτή, αρχηγού παρτιζάνων και στρατιωτικού. Αυτός ήταν το λαϊκό στρατιωτικό ταλέντο που έβγαλε ο αγώνας μας. Το ξεκαθάρισμα μέσα σε λίγες μέρες της Πελοποννήσου απ’ τους Γερμανούς, δικαίωσε τη γνώμη για τις στρατιωτικές του ικανότητες. Δεν είναι αλήθεια πως ο Άρης στάλθηκε από το Κόμμα έξω, για να εξιλεώσει το σφάλμα της δήλωσής του… Ο Άρης βγήκε μόνος του, όπως και ο Ορέστης, όταν η ηγεσία απέκρουε το αντάρτικο, και όταν το αντάρτικο φούντωσε, η ηγεσία έσπευσε να το θέσει κάτω από την κομματική πειθαρχία…

Ο Άρης δε βγήκε τώρα ενάντια στη Βάρκιζα. Βγήκε αμέσως την επομένη της Βάρκιζας. Ήταν αυτό η διαμαρτυρία ολόκληρου του αντάρτικου ενάντια σ’ αυτή τη συνθηκολόγηση, που παράδινε το κίνημα της αντίστασης ολόκληρο στα χέρια των προδοτών. Βγήκε με λίγους διαλεχτούς και γενναίους συντρόφους του, ενώ μπορούσε να παρασύρει, αν ήθελε, πολλές χιλιάδες, αποφασισμένους να πεθάνουν μαζί του με το τουφέκι στο χέρι, συμβολίζοντας τη θέληση του ελεύθερου ελληνικού λαού, που πολέμησε τέσσερα χρόνια τον κατακτητή, να μη δεχθεί μια νέα κατοχή. Βγήκε να πληρώσει με τη ζωή του το χρέος που είχε προς το κίνημα της εθνικής αντίστασης, σαν δημιουργός και ο πρώτος αρχηγός του, να μην το αφήσει να διαπομπευθεί στο πρόσωπό του. Έτσι έπρεπε να γίνει…

Το κεφάλι του Άρη του Βελουχιώτη, του αρχηγού της εθνικής αντίστασης, του ήρωα του Γοργοπόταμου, πριν κρεμαστεί από τους χθεσινούς συνεργάτες των Γερμανών στους φανοστάτες της πλατείας των Τρικάλων (της ίδιας πλατείας, όπου ο Παρτσαλίδης κι ο Σιάντος ανήγγειλαν τη συνθηκολόγηση της Βάρκιζας και τη διάλυση του ΕΛΑΣ) κυλίστηκε, μαζί με ολόκληρο το κίνημα της αντίστασης που συμβόλιζε, στο βόρβορο από την ίδια την ηγεσία του Κόμματος, που δε δίστασε να τον σπιλώσει με την κατηγορία της δειλίας. Πριν τον σκοτώσει φυσικά η αντίδραση, τον σκότωσε ηθικά το κόμμα.

Η αντίδραση έκανε τη δουλειά της. Κόβοντας το κεφάλι του Άρη και διαπομπεύοντάς το σαν κεφάλι ληστή, επιβεβαίωσε πανηγυρικά το πραγματικό πνεύμα της Βάρκιζας. Το πνεύμα της άρνησης του κινήματος της εθνικής αντίστασης, της εξόντωσής του, της διαπόμπευσης και του εξευτελισμού του στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Δέχθηκε με ευγνωμοσύνη την κατασπίλωση από μέρους μας του κινήματος στο πρόσωπο του Άρη, σαν μια ομολογία που της έδινε το δικαίωμα να μας αφαιρέσει τον κυριότερο τίτλο τιμής που διεκδικούσαμε, χαρακτηρίζοντάς μας όλους «τυχοδιώκτες». Ύστερα απ’ αυτή την ομολογία μας, που επιβεβαιώνει τις άτιμες κατηγορίες του Παπανδρέου στο Λίβανο και του Τσόρτσιλ στη Βουλή, για ένα «δήθεν κίνημα αντίστασης» που δεν ήταν τίποτε άλλο παρά επιχείρηση μιας συμμορίας «εγκληματιών» και «τυχοδιωκτών», δεν υπάρχει πια κανένα εμπόδιο για την πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων της Βάρκιζας, που τόσο επίμονα ζητούμε, ως προς τα κατά σύρραξη «εγκλήματά μας», και της συμφωνίας του Λιβάνου που προβλέπει για την τιμωρία των εγκλημάτων του ΕΑΜ κατά τον εθνικό αγώνα. Το πέσιμο μερικών εκατοντάδων κεφαλιών, που θα ακολουθήσει τις ομαδικές και συνεχείς θανατικές καταδίκες στα κακουργιοδικεία των Αθηνών, αρχίζοντας από του Μονέδα, θα το αποδείξει. Δε θα γλιτώσουν ούτε οι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ, οποιουδήποτε βαθμού (σελ. 225-27).

Η Βάρκιζα

Τι επιτύχατε με τη Βάρκιζα; Την αμνηστία του πολιτικού αδικήματος. Αυτή μας την έδωσε ο Τσόρτσιλ με τις σχετικές κατηγορηματικές δηλώσεις του στην Αγγλική Βουλή, πως κανένας δεν θα διωχθεί για την απλή συμμετοχή του στο κίνημα, πως έτσι συμφώνησε με την κυβέρνηση Πλαστήρα… Για να πάρουμε λοιπόν κάτι που το είχαμε, παραδεχθήκαμε με την υπογραφή μας, πως η αντίσταση κατά της ξένης επέμβασης ήταν αδίκημα πολιτικό που είχε ανάγκη αμνηστίας, και, το φοβερότερο, πως η εκτέλεση δοσιλόγων και προδοτών έγκλημα κοινό. Προσπαθώντας να βρείτε τη διάκριση μεταξύ του πολιτικού και του κοινού αδικήματος, βρήκατε μια διατύπωση, χάρις στην οποία κανένας φόνος δεν ξεφεύγει απ’ το χαρακτηρισμό του κοινού αδικήματος, εφόσον ένα συμβούλιο θ’ αποφαίνεται πως δεν ήταν αναγκαίος για να επιτύχει η στάση. Παραδώσατε έτσι όλους εκείνους που επάνω σε λανθασμένα συνθήματά σας έκαναν εκτελέσεις στο δήμιο, και, το χειρότερο, στην ατίμωση, που αυτή τη φορά κινδυνεύει να κολλήσει σαν ρετσινιά πάνω σ’ όλο μας το κίνημα.

Δεχθήκατε ακόμη να νομιμοποιήσετε τη διατήρηση του στρατιωτικού νόμου, συγκατανεύοντας στην άρση όλων των άρθρων του Συντάγματος που προστατεύουν και εγγυώνται τις στοιχειώδεις λαϊκές ελευθερίες, βάζοντας την υπογραφή σας, την υπογραφή του λαού, κάτω από μια συμφωνία που ξαναφέρνει στη ζωή την περίφημη ΚΔ΄ πράξη της 4ης Αυγούστου, με την οποία και τότε καταργήθηκε το Σύνταγμα και για την οποία κατηγορούμε σήμερα το Γλύξμπουργκ. Την πράξη βάσει της οποίας πήγατε όλοι σας στη φυλακή και στην εξορία. Και δεχθήκατε με την υπογραφή σας να σιγοντάρετε τους ισχυρισμούς του κ. Σοφιανόπουλου περί της δήθεν άρσης του στρατιωτικού νόμου, ενώ τους δώσατε το δικαίωμα να άρουν ακόμη και την ελευθεροτυπία και οποιοδήποτε άλλο άρθρο θελήσουν.

Εξασφαλίσατε την παύση των δημόσιων υπαλλήλων που σαμποτάρισαν τον κρατικό μηχανισμό κατά την κατοχή, σαν ανίκανων, κι εκείνων που πήγαν με το μέρος του λαού στη σύρραξη σαν στασιαστών. Δεχθήκατε ν’ αποτελέσουν τη βάση του εθνικού δημοκρατικού στρατού οι χαφιέδες και οι δολοφόνοι του Σίμανα, που στρατολογήθηκαν και απολύθηκαν από τις φυλακές κατά τη σύρραξη, αλλά ταυτόχρονα δεχθήκατε σιωπηλά να μείνουν έξω αξιωματικοί και καπεταναίοι του ΕΛΑΣ. Δεχθήκατε τον αποκλεισμό ολόκληρης της αριστερής δημοκρατικής παράταξης από την κυβέρνηση της χώρας…

Δεχθήκατε να κάμουν εκλογές όποτε θέλουν ως το τέλος του 1945 και να σηκώσουν το στρατιωτικό νόμο όποτε θέλουν.

Τέλος φτάσατε ν’ αναλάβετε την ανήκουστη υποχρέωση να παραδώσετε εσείς τα ονόματα εκείνων από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, που δεν θα παρέδιδαν τα όπλα τους.

Πρέπει να καταλάβετε, Σύντροφοι, πως μ’ αυτήν τη συμφωνία προδόθηκε, δίχως να το θέλετε, ο αγώνας μας, περάσαμε, χωρίς να το καταλάβουμε, στην υπηρεσία της αντίδρασης, της ντόπιας και ξένης.

Δώσατε στον Τσόρτσιλ το πιστοποιητικό που χρειάζουνταν για να δικαιωθεί στη Γιάλτα και να ματαιώσει την εφαρμογή των αποφάσεων αυτής της διάσκεψης και στην Ελλάδα…

Δώσατε στην αντίδραση το δικαίωμα να σηκώσει κεφάλι και να μετατραπεί από κατηγορούμενη σε κατήγορό μας. Δώσατε το δικαίωμα στους δοσίλογους, τους δολοφόνους και τους προδότες, να δικάζουν τους ήρωές μας σαν κοινούς εγκληματίες…

Θα θελήσετε ίσως να πείτε, πως ήταν μια συμφωνία ανάγκης, μια που δεν μπορούσε να αντισταθεί άλλο ο στρατός μας. Δεν το ξέρω αν το τελευταίο είναι αλήθεια. Πιστεύω πως ο στρατός μας μπορούσε να κρατήσει ανοιχτούς τους λογαριασμούς ως το τέλος της διάσκεψης της Γιάλτας και ένα μήνα ακόμη ωσότου να προκληθεί η επέμβαση των συμμάχων. Μα και αν δεν μπορούσε άλλο ο στρατός μας να κρατήσει, ποια ανάγκη είχατε να υπογράψετε μια συμφωνία που δίχως να μας δίνει τίποτε, επικυρώνει με την υπογραφή μας, όλα τα φασιστικά και τρομοκρατικά εναντίον μας μέτρα και υιοθετεί μια φασιστική δικτατορία; Να διαλύατε απλώς τον ΕΛΑΣ μέσα στην προθεσμία που πήρατε, υπό τον όρο να εφαρμοσθούν οι αποφάσεις, που θα ’παιρναν οι σύμμαχοι στη Γιάλτα. Και αν τολμούσαν οι Εγγλέζοι και η αντίδραση ας δήλωναν πως δεν δέχονται αυτό τον όρο… Η Βάρκιζα παραμένει και θα παραμείνει αιώνια, για όλους τους κομμουνιστές και για όλους τους Ελασίτες, αυτό που μου είπε ο δώδεκα χρονών πιτσιρίκος και αρχηγός των αετόπουλων της γειτονιάς μου (που κατάλαβαν τη Νομαρχία Τρικάλων και έκαψαν τα αρχεία της κατά την κατοχή), όταν γύριζα, μετά την αναγγελία της υπογραφής και τη διαταγή της παράδοσης των όπλων βουρκωμένος, στο σπίτι μου:

– Μας προδώσατε» (σελ. 115-117, 379).

Η αποχή

Δε θα σας κάνω κριτική εκ των υστέρων. Μέρες πριν τις εκλογές έσπευσα να δηλώσω σε μετρημένους εκλεκτούς συντρόφους, πως καταδικάζω απόλυτα την αποχή σα μέτρο που εξυπηρετεί μονάχα την αντίδραση και τους Εγγλέζους… Το θλιβερό είναι πως όλοι οι σύντροφοι ήταν σύμφωνοι πως η αποχή ήταν βλακεία ίση με έγκλημα, μα κανείς δεν τολμούσε να σας το πει. Γιατί όλοι φοβούνται τη ρετσινιά που θα τους κολλήσετε για πράχτορες των Εγγλέζων.

«Πώς τα καταφέρνετε, βρε παιδιά, κάθε φορά να κάνετε την πολιτική της Αγγλίας;» Αυτό το ερώτημα μου έκαμε σεβαστός φίλος μας την επομένη των εκλογών, υπονοώντας τη Βάρκιζα και την αποχή…

Για να χαρακτηρισθεί αυτό σαν προδοσία δεν είναι ανάγκη να παίρνετε λίρες από τους Εγγλέζους. Αρκούν οι συμφορές που στάθηκαν για το λαό μας και για το κίνημά μας τα μοναδικά αποτελέσματα αυτής της πολιτικής σας. Αν είχατε σεις να κρίνετε μια ηγεσία που θα ’χε διαπράξει ό,τι εσείς, θα είχατε βγάλει αδίσταχτα όλα τα μέλη της πληρωμένους χαφιέδες. Αφού τολμάτε να το κάμετε για κείνους που επικρίνουν αυτή σας την προδοτική πολιτική!

Εδώ θ’ ασχοληθώ ειδικά με την αποχή.

Είναι και η αποχή ένας τρόπος εκλογικής πάλης. Ένα κόμμα κατεβαίνει στην αποχή όταν πεισθεί πως είναι η μόνη ενδεδειγμένη για την περίσταση μορφή εκλογικής πάλης. Και τότε αγωνίζεται με πίστη για την αποχή, αφού φανατίσει τους οπαδούς του, πείθοντάς τους ότι δε χωρεί άλλη λύση.

Εσείς κηρύττατε την αποχή πιστεύοντας όχι στην ωφελιμότητα της αποχής, παρά… στην αναβολή των εκλογών! Το κάθε μέλος του Κόμματος ήξερε πως η αποχή είναι κόλπο που οδηγεί στην… αναβολή των εκλογών. Και βέβαια ήτανε κόλπο και μπλόφα, όπως όλες σας οι «πολιτικέ . πράξεις», μα που οδηγούσε όχι στην αναβολή των εκλογών, μα στην… απομόνωση της αριστεράς και στην άνοδο των Λαϊκών στην εξουσία… Που οδηγούσε στην παλινόρθωση της μοναρχίας και της δικτατορίας, στη διαιώνιση της παραμονής των αγγλικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, στην παράδοση των αγωνιστών μας στα νύχια των δημίων, στην οπισθοδρόμηση του κινήματός μας κατά πολλά χρόνια, την παράδοση της Ελλάδας, οικονομικά και πολιτικά, στα χέρια του αγγλοσαξονικού ιμπεριαλισμού σαν οργάνου αντισοβιετικής πολιτικής στη Βαλκανική.

Του κάκου ο γέρο Σοφούλης σας διαβεβαίωνε πως δεν μπορούσε και δε θ’ ανέβαλε τις εκλογές. Εσείς πιστεύατε στην αναβολή και στην ανάγκη που είχε ο Μπέβιν να συμμετάσχουμε, όταν εκείνος άναβε κεριά για να μη μετανιώσουμε και μετάσχουμε!... Και όχι μονάχα μπλοφάρατε με την αποχή. Μα δεν ήσασταν καν στοιχειωδώς πληροφορημένοι για τις διαθέσεις της γαλλικής κυβέρνησης, που αποδείχθηκε διακείμενη εχθρικά προς την αποχή μας, ούτε των Άγγλων Εργατικών βουλευτών, που 6 μονάχα από 400 καταψήφισαν τον Μπέβιν, ούτε της αμερικάνικης κυβέρνησης, που καλούσε απευθείας το λαό να ψηφίσει παρά την αποχή μας…

Έτσι, την τελευταία στιγμή, όταν είδατε πως η μπλόφα σας δεν έπιασε, χωρίς να ντραπείτε το λαό, στείλατε το συν. Χατζήμπεη και άλλους να ζητήσουν από τον κ. Σοφούλη αναβολή των εκλογών ως το τέλος Απριλίου και παράταση της προθεσμίας εγγραφής στους καταλόγους για μια εβδομάδα. Μα όπως ήταν φυσικό, οι Εγγλέζοι δε σας έκαμαν το κέφι.

Μ’ άλλα λόγια, σαν οι πιο ριψοκίνδυνοι χαρτοπαίκτες, παίξατε τα ρέστα του κινήματός μας μπλοφάροντας πάνω στο πιο απίθανο χαρτί, στην αδικαιολόγητη ελπίδα αναβολής των εκλογών, με αποτέλεσμα το θρίαμβο του Μπέβιν, την «διαπίστωση» με τη σφραγίδα των Γάλλων και Αμερικανών παρατηρητών, πως είμαστε μια μειοψηφία από 9,75% και την απομόνωσή μας από την πολιτική ζωή…

Στις πρώτες στιγμές μετά, που η αποχή εμφανίζονταν σαν θρίαμβος, σπεύδατε να πληροφορήσετε τη βάση, πως μονάχα ο Πετσόπουλος ήταν ενάντια στην αποχή. Όταν αργότερα η αποχή αποδείχθηκε μια εγκληματική πράξη από τις συνέπειές της, τότε σπεύδατε να διαδώσετε, ενώ ήταν ψέμα, πως σας παρέσυραν τα συνεργαζόμενα Κόμματα, στων οποίων τη «δημοκρατικήπλειοψηφία» υποταχθήκατε.

Τώρα ο κόσμος όλος ξέρει, πως αν παίρναμε μέρος στις εκλογές, μονάχα στην Αθήνα, Πειραιά, Πάτρα, Βόλο Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα, Λαμία, Γιάννενα, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, δηλ. μονάχα στις μεγάλες πολιτείες και τίποτα αν δεν μας έδινε εξαιτίας της τρομοκρατίας η ύπαιθρος, θα είχαμε 100-120 βουλευτές, που θ’ αποτελούσαν και μόνοι τους και σε συνεργασία με το Δημοκρατικό Κέντρο, ένα τεράστιο δημοκρατικό μέτωπο που θα εξασφάλιζε μια πολύ διαφορετική εξέλιξη της πολιτικής μας ζωής, ένα μπαράζ ενάντια στις εκτροπές των Λαϊκών κι ενάντια στην παλινόρθωση της μοναρχίας.

Αντί τούτου αφήσαμε ελεύθερο το πεδίο στην αντίδραση που μπορεί πια ανενόχλητα να κινητοποιήσει όλα τα «νόμιμα μέσα» για την εξόντωση της αριστεράς, να φέρει τη χώρα πίσω στο φασισμό, να θέσει την Ελλάδα, δίχως κανένα πλέον έλεγχο, στην υπηρεσία του ξένου ιμπεριαλισμού. Για να παρηγορήσουμε το λαό για τη φοβερή αυτή κατάληξη της πολιτικής μας, διαδώσαμε πως τώρα με την τετραμερή θα λυθεί το ελληνικό ζήτημα και θ’ αναγκασθεί σε δυο μήνες η αντίδραση να κάνει νέες εκλογές. Και η μεν τετραμερής ξέρουμε πως δε θα λύσει το Ελληνικό ζήτημα… Η δε κυβέρνηση δε θα κάνει σε δυο μήνες εκλογές. Η κυβέρνηση, με σύμφωνη την αγγλική κυβέρνηση και τις αγγλικές στρατιωτικές αρχές, θα ενισχύσει την ιδιωτική τρομοκρατία της δεξιάς, που οργανώνουν τα ίδια τα σώματα ασφαλείας, με σκοπό την εξόντωση της αριστεράς, θα καταργήσει το νόμο 424, θ’ απολύσει τους εργάτες, θα κατεβάσει τα μεροκάματα, θα επαναφέρει τον αστικό κώδικα της 4ης Αυγούστου, θα καταργήσει το νόμο της αποσυμφόρησης και θα ξαναβάλει στη φυλακή όλους όσους αποφυλακίστηκαν μ’ αυτό το νόμο, κυνηγώντας να συλλάβει κι εκείνους που εξαιτίας αυτού του νόμου καταργήθηκαν τα εντάλματά τους, και θα ξαναεφαρμόσει το ιδιώνυμο και τις εκτοπίσεις στα νησιά για τα πολιτικά φρονήματα. Θα καταργήσει το σύνταγμα και θα εγκαταστήσει στρατοδικεία. Θα τα κάνει όλα αυτά εξ ονόματος της νόμιμης πλειοψηφίας, στ’ όνομα της οποίας ασκεί την εξουσία, πλειοψηφίας, της οποίας τη νόμιμη απόκτηση της αναγνωρίζουν και της πιστοποιούν οι εκθέσεις των παρατηρητών της Αμερικής, της Αγγλίας και της Γαλλίας. Κι αν με την καινούργια απελπισμένη πάλη του ο λαός δεν κατορθώσει να ματαιώσει τα σχέδιά της, θα ξαναφέρει τη μοναρχία, θα αναθεωρήσει με τη Βουλή της το σύνταγμα πάνω σε βάσεις που θα εξασφαλίζουν τη μονιμότητα του φασισμού στη χώρα μας, μετά 2 ή 4 χρόνια, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών γεγονότων και του συμφέροντος του δικού της και της Αγγλίας, θα ξανακάνει εκλογές με πλειοψηφικό, που θα μας εξασφαλίσει 10 ή και κανέναν βουλευτή στη νέα Βουλή. Στ’ αναμεταξύ τα 5 εκατομμύρια λαού που σύνδεσαν την τύχη τους μ’ εμάς θα περάσουν στην ολοκληρωτική εξαθλίωση.

Αυτά κατόρθωσε η σοφή σας καθοδήγηση, που έχετε την αξίωση να μη βρίσκει αντίρρηση. Κατόρθωσε ν’ απομονώσει την αριστερά και να ρίξει δέκα χρόνια πίσω το αριστερό κίνημα στην Ελλάδα προς ζημιά της υπόθεσης της δημοκρατίας όχι μόνο στη χώρα μας μα και στη Βαλκανική και την Ευρώπη.

Τώρα ετοιμάζεστε να πάμε στο δημοψήφισμα δίχως να εξηγείτε στο λαό, γιατί οι συνθήκες κάτω από τις οποίες θα γίνει το δημοψήφισμα είναι καλύτερες από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγιναν οι εκλογές. Τώρα που οι βασιλικοί έχουν στα χέρια τους και την κυβέρνηση και μπορούν να εμφανίσουν ό,τι αποτέλεσμα θέλουν, όπως έγινε και το 1935, γιατί τα πράγματα είναι καλύτερα απ’ ό,τι ήταν στις εκλογές, όπου κυβέρνηση ήταν το Δημοκρατικό Κέντρο; Αν λέτε, ότι στις εκλογές μας εμπόδισε να πάμε η τρομοκρατία της δεξιάς, η ανεπίσημη, πώς είναι καλύτερα τώρα, που η τρομοκρατία είναι επίσημη και ασκείται από την ίδια την κυβέρνηση, βάσει του τελευταίου ψηφίσματος της Βουλής και το Σύνταγμα καταργημένο; Ποιος αμφιβάλλει ότι οι Εγγλέζοι, που έχασαν το παιχνίδι της επαναφοράς της Μοναρχίας στην Ιταλία, θα κάνουν τα πάντα για να το κερδίσουν στην Ελλάδα; Και αν κάτω απ’ αυτές τις τόσο χειρότερες συνθήκες πρέπει να πάμε στο δημοψήφισμα (και πρέπει να πάμε, εκτός να απόσχει ολόκληρη η δημοκρατική παράταξη), τότε γιατί δεν έπρεπε να πάμε στις εκλογές; (σελ. 420-24).

* Ο Γιάννης Πετσόπουλος (1891-1965) ήταν ο πρώτος εκδότης του Ριζοσπάστη το 1916 και ηγετική μορφή του ΣΕΚΕ στα 1919-1922. Μεγαλέμπορος χάρτου αργότερα συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση από τις γραμμές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, από όπου διαγράφηκε με συκοφαντικές κατηγορίες για την εναντίωση στη συμφωνία της Βάρκιζας και την κριτική που είχε ασκήσει με πολυσέλιδα σημειώματά του τα οποία έστελνε στο τότε Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ. Το παρόν είναι αποσπάσματα από το βιβλίο του Τα Πραγματικά Αίτια της Διαγραφής μου από το ΚΚΕ (Αθήνα 1946) όπου περιέχεται η κριτική του στην πολιτική της ηγεσίας Σιάντου - Ζαχαριάδη.